ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ ΛΟΥΚΑ-2026!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

π. Τ. Η.

 

 

Ὅπως ἀκούσαμε στὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, εὐρισκόμενος ὁ Κύριος στὴν περιοχὴ τῆς Γαλιλαίας, μὲ τὴν πε-ρίφημη «Ἐπί τοῦ ὄρους ὁμιλία» Του, παραδίδει στοὺς μαθητές Του καὶ σὲ ὅλους μας, τὸν τέλειο νόμο τῆς Και-νῆς Διαθήκης, μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς λέει, ὅτι ὅπως θέλουμε νὰ μᾶς συμπεριφέρονται οἱ ἄλλοι, ἔτσι νὰ κάνουμε κι ἐμεῖς σ’αὐτούς. Ἐὰν ἀγαπᾶτε, μᾶς λέει, μόνο αὐτοὺς ποὺ σᾶς ἀγαποῦν, κι ἄν κάνετε καλὸ σ’ἐκείνους ποὺ σᾶς εὐεργετοῦν, καὶ ἐὰν δανείζετε μόνο σ’ὅσους ἐλπίζετε ὅτι θὰ σᾶς τὰ ἐπιστρέψουν, νὰ μὴν περιμένετε καμία χάρι ἀπὸ τὸν Θεό, γιατὶ καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ κάνουν τὸ ἴδιο.

Καὶ συνεχίζει ὁ Κύριος, λέγοντας κάτι πρωτόγνωρο, τόσο γιὰ τοὺς Ἰουδαίους ὅσο καὶ γιὰ τὸν ἐθνικὸ κόσμο· «Νά ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας, νά εὐεργετεῖτε τοὺς ἀνθρώπους καί νά δανείζετε, χωρὶς νὰ ἐλπίζετε σὲ καμία ἀνταπόδοσι». Βλέπουμε, λοιπόν, πὼς τὴν ἀγάπη, ὅπως τὴν κατανοοῦσαν μέχρι τότε οἱ ἄνθρωποι, ποὺ στρεφό-ταν μόνο πρὸς τὸν Θεὸ τοὺς φίλους καὶ συγγενεῖς, ὁ Κύριος τὴ βγάζει ἀπὸ τὰ στενά της ὅρια καὶ τὴν ἐπεκτείνει καὶ τὴν ἁπλώνει τόσο πολύ, ὥστε νὰ ἀγκαλιάζῃ ἀκόμη καὶ τούς ἐχθρούς μας. Ζητᾶ τώρα, δηλαδή, μία ἄλλου εἴδους ἀγάπη, ἀνώτερη καὶ τέλεια. Ἀγάπη χωρὶς ὑπολογισμοὺς καὶ συμφέρον, ἡ ὁποία παρ’ὅλο ποὺ μᾶς φαίνε-ται δύσκολη, εἶναι ὅμως μέσα στὶς δυνατότητές μας, ἀλλιῶς δὲ θὰ μᾶς τὴ ζητοῦσε ὁ Κύριος.

Στὴν Ὀρθόδοξη Χριστιανικὴ παράδοσι, ἡ δυνατότητα νὰ ἀγαπᾷ κάποιος τὸν ἐχθρό του θεωρεῖται καρπὸς τῆς Θείας Χάριτος καὶ μέτρο τῆς πνευματικῆς του καταστάσεως. Εἶναι ἡ κορυφὴ τῆς ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς τελει-ότητας, καθὼς ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν ἄνευ ὅρων ἀγάπη πρὸς ὅλους, ξεπερνᾶ τὰ ἀνθρώπινα μέτρα καὶ μιμεῖται τὴν ἀγάπη τοῦ Δημιουργοῦ πρὸς ἐμᾶς, ὁ Ὁποῖος εἶναι εὐεργετικὸς ἀκόμη καὶ πρὸς τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς.

Ἡ ἀγάπη πρὸς τοὺς ἐχθρούς εἶναι ἡ πιὸ ἀνατρεπτικὴ πτυχὴ τῆς Χριστιανικῆς διδασκαλίας. Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀγάπη ὁ Κύριος, ὄχι μόνο τὴν κήρυξε μὲ τὸ λόγο Του, ἀλλὰ τὴν σφράγισε καὶ μὲ τὸ παράδειγμά Του.Ἔγινε ἄν-θρωπος, σταυρώθηκε καὶ πέθανε γιά’μᾶς τοὺς ἀποστάτες καὶ ἀρνητές, μὲ τὰ ἀμέτρητα σφάλματά μας. Ὁ ἴδιος μέχρι τὴν τελευταία στιγμή, ἐνῶ ἦταν πάνω στὸ Σταυρό, ἔδειξε τὸ μεγαλεῖο τῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἐχθρούς, συγχωρῶντας τοὺς σταυρωτές του.

Θέλει, ἔτσι, νὰ μᾶς διδάξῃ, ὅτι τὸ κακὸ δὲν νικιέται μὲ κακό, ἀλλὰ ὑπερνικᾶται μόνο μέσα ἀπὸ τὸ καλό. Αὐτὴ ἡ στάσι, βεβαίως, ἀποτελεῖ τὴν ἀπόλυτη πνευματικὴ ἐλευθερία καὶ ἀπαιτεῖ τεράστια ἐσωτερικὴ δύναμι, ἀπό’μᾶς, ἔχει ὅμως εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα σὲ αὐτὸν ποὺ τὴν ἐφαρμόζει, καθὼς τὸν ἀπελευθερώνει ἀπὸ τὰ δεσμὰ τοῦ θυμοῦ, τῆς πικρίας καὶ τοῦ μίσους ποὺ φέρνει ἡ ἔχθρα, ἐνῶ στὴ θέσι τους τοῦ προσφέρει ἐσωτερικὴ εἰρήνη.

Λέει καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «εἰ δυνατόν, τὸ ἐξ ὑμῶν μετὰ πάντων ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες. μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικοῦντες, ἀγαπητοί, ἀλλὰ δότε τόπον τῇ ὀργῇ· γέγραπται γάρ· ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέγει Κύριος. Ἐὰν οὖν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν· ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν· τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πουρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. μὴ νικῷ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν», (Ρωμ. 12,18-21). Ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐσᾶς, προσπαθεῖτε νὰ ἔχετε εἰρηνικὲς σχέσεις μὲ ὅλους. Μὴ ζητῆτε, νὰ ὑπερα-σπίζετε τὸν ἑαυτόν σας μὲ ἐκδίκησι, ἀλλὰ δῶστε τόπο στὴν ὀργή, διότι, εἶναι γραμμένο πὼς τὴν ἀνταπόδωσι θὰ τὴ δώσῃ ὁ Κύριος. Ἐὰν λοιπὸν πεινᾶ ὁ ἐχθρός σου, τάιζέ τον· ἐὰν διψᾶ, πότισέ τον· ἔτσι θὰ μαζέψῃς στὴν κε-φαλή του τύψεις καὶ ντροπὴ πολλή, ὡς κάρβουνα ἀναμμένα. Μὴ νικᾶσαι ἀπὸ τὸ κακό, ὥστε νὰ παρασύρεσαι σὲ ἐκδίκησι, ἀλλὰ νίκα τὸ κακό μὲ τὴν ἀγαθοεργία σου.

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας δὲν εἶδαν τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν ἐχθρὸ ὡς μιὰ ἠθικὴ ὑποχρέωσι, ἢ ἀνοχὴ στὸ κακό, ἀλλὰ ὡς τὴ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. Ὁ Χριστὸς δὲν εἶπε νὰ συμφωνοῦμε μὲ τὴν ἀδικία ἢ νὰ τὴν ἀπο-δεχόμαστε ὡς σωστή. Τὸ κακὸ ὀφείλουμε νὰ τὸ καταδικάζουμε, ἀλλὰ τὸν ἄνθρωπο ποὺ τὸ διαπράττει πρέπει νὰ τὸν ἀντιμετωπίζουμε ὡς πνευματικὰ ἀσθενὴ ποὺ χρειάζεται θεραπεία.

Γι’αὐτὸ καὶ μᾶς διδάσκουν, ὅτι ὁ ἐχθρὸς γίνεται, χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ, ἕνας «εὐεργέτης» γιὰ τὴν πνευματική μας πορεία. Μέσα ἀπὸ τὴν ἀδικία ποὺ μᾶς κάνει, δοκιμάζεται ἡ δική μας ὑπομονή, ἡ ταπείνωσι καὶ ἡ ἱκανότητα νὰ ἀγαπᾶμε ἀληθινά.Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τονίζει, ὅτι αὐτὸς ποὺ κάνει τὸ κακὸ εἶναι στὴν πραγματικότητα πνευ-ματικὰ ἄρρωστος. Ὅπως δὲν ὀργιζόμαστε μὲ ἕναν ἀσθενῆ ποὺ ὑποφέρει καὶ παραμιλάει, ἔτσι δὲν πρέπει νὰ ὀρ-γιζόμαστε καὶ μὲ τὸν πνευματικὰ ἀσθενῆ, ἀλλὰ νὰ τὸν λυπούμαστε καὶ νὰ προσευχόμαστε γιὰ τὴ θεραπεία του.

«Ὅποιος ἀγαπᾶ αὐτὸν ποὺ τὸν ἀγαπᾶ, δὲν κάνει κάτι σπουδαῖο», μᾶς λέει. «Ὅταν ὅμως εὐεργετεῖ αὐτὸν ποὺ τὸν μισεῖ, αὐτὸς κυρίως εἶναι ἄξιος ἐπαίνου καὶ βραβείου. Νὰ ἀγαπήσῃς τὸν ἐχθρό σου, διότι ἔτσι δὲν εὐεργετεῖς αὐτόν, ἀλλὰ τὸν ἑαυτόν σου. Πῶς; Δείχνοντας ἀγάπη στὸν ἐχθρό, κάνεις τὸν ἑαυτόν σου ἴσο μὲ τὸν Θεό! Τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ εἶναι νὰ ἀγκαλιάζουμε καὶ νὰ τοὺς ἀγαπᾶμε ὅλους. Ἂν ὅμως τὸν τάδε ἀγα-πᾶς καὶ τὸν τάδε δὲν ἀγαπᾶς, ἀκολουθεῖς τὸ δικό σου θέλημα καὶ ὄχι τοῦ Θεοῦ. Ὅταν λοιπόν, ἔχουμε τέ-τοια ἐντολὴ ἀπὸ τὸ Θεό, νὰ ἀγαπᾶμε τοὺς ἐχθρούς μας καὶ ἐμεῖς μισοῦμε (καὶ τοὺς ἐχθρούς μας καὶ) αὐ-τοὺς ποὺ μᾶς ἀγαποῦν, ποιά τιμωρία μας ἀξίζει;».

«Ὅποιος πραγματικὰ ἀγαπᾶ, δὲν μπορεῖ νὰ μισήσῃ, ὅ,τι καὶ ἂν γίνῃ. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι τὸ μέγιστο ἀγαθὸ τῆς ἀ-γάπης. Λέει ὅμως κάποιος: Αὐτοὺς ποὺ εἶναι ἐχθροὶ καὶ πλανεμένοι, δὲν πρέπει νὰ τοὺς μισοῦμε; Νὰ μισοῦμε τὸ δόγμα τους, ἀλλὰ ὄχι ἐκείνους. Ὄχι τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ τὴν κακή του πράξι, τὴν διεφθαρμένη του προαίρεσι νὰ μισοῦμε. Διότι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἔργο τοῦ Θεοῦ, ἐνῷ ἡ πλάνη ἔργο τοῦ Διαβόλου… Ἂν ἐπικρατοῦσε παντοῦ ἡ ἀγάπη, ὁ κόσμος μας θὰ ἦταν πολὺ διαφορετικός! Ἂν ὅλοι ἔδιναν καὶ εἰσέπρατταν ἀγάπη, κανεὶς δὲ θὰ ἀδι-κοῦσε σὲ τίποτε καὶ ὅλα τὰ κακά, φόνοι, φιλονικίες, πόλεμοι, ἐπαναστάσεις, κλοπές, πλεονεξίες θὰ ἐξαφανίζο-νταν. Ἀκόμα καὶ τὸ ὄνομα ''κακία'' θὰ ἦταν ἄγνωστο», λέει ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος.

Ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν ἐχθρό μας κρύβει μεγάλη σοφία. Ὅταν ἀνταποδίδουμε καλὸ ἀντὶ κακοῦ, γινόμαστε μιμητὲς τοῦ Χριστοῦ. Τότε ἔρχεται καὶ μᾶς ἐπισκιάζει καὶ μᾶς πλημμυρίζει ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος! Οἱ Ἅγιοι ἀ-γαποῦσαν ἀκόμα καὶ τοὺς διῶκτες τους καὶ ἔφθασαν νὰ ἀνεδειχθοῦν ἀπὸ τὸν Χριστὸ γνήσιοι φίλοι Του! Γι’αὐ-τὸ καὶ ἐκεῖνος, ποὺ ἐπιθυμεῖ τὸ κακὸ τοῦ συνανθρώπου του, κάνει τελικὰ κακὸ στὸν ἴδιο τόν ἑαυτό του. Ἐνῶ ἐ-κεῖνος, ποὺ ἀγαπᾶ ἀκόμα καὶ τὸν ἐχθρό του, στὴν πραγματικότητα εὐεργετεῖ τὸν ἑαυτό του. Ὁ ὡραιότερος καὶ ἀποτελεσματικώτερος τρόπος νὰ «ἐκδικηθῇς» αὐτόν, ποὺ σὲ ἔβλαψε, εἶναι νὰ τὸν εὐεργετήσῃς.

Ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς ἐξηγεῖ ὅτι ἡ ἀγάπη πρὸς τοὺς ἐχθροὺς εἶναι τὸ ἀνώτατο στάδιο τῆς πνευματι-κῆς ζωῆς. Χωρίζει, μάλιστα, τὴν πνευματικὴ πορεία σὲ τρία στάδια: Στὴν ἀρχή, ὁ ἄνθρωπος προσπαθεῖ ἁπλῶς νὰ συγκρατεῖται καὶ νὰ μὴν ἀνταποδίδῃ τὸ κακό. Μετά, φτάνει στὸ σημεῖο νὰ μὴν κρατάῃ κακία στὴν καρδιά του καὶ νὰ συγχωρῇ. Τὸ τελικὸ καὶ ἀνώτερο στάδιο εἶναι νὰ ἀγαπάῃ ἐνεργὰ τὸν ἐχθρό του καὶ νὰ προσεύχεται γι’ αὐτόν, ἐπειδὴ βλέπει σὲ αὐτὸν τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ὅσο ἀμαυρωμένη κι ἂν εἶναι ἀπὸ τὶς πράξεις του.

Αὐτὴν τὴν ἀγάπη ζητᾶ ἀπό ἐμᾶς ὁ Χριστός. Ὄχι γενικὰ καὶ ἀφηρημένα, ἀλλὰ νὰ τὴν ἐφαρμόζουμε στὴν πράξι. Γι’αὐτὸ ἂς ἀναρωτηθοῦμε· Διαθέτουμε τέτοια ἀγάπη; Μποροῦμε νά ἀγαπᾶμε καί νά διακονοῦμε ὅσους μᾶς πι-κραίνουν, μᾶς βλάπτουν ἢ μᾶς δυσκολεύουν; Μποροῦμε νὰ εὐεργετοῦμε καὶ νὰ προσευχόμαστε γιὰ ὅσους μᾶς ἀντιπαθοῦν ἤ μᾶς ἐχθρεύονται, ἢ μήπως δυσκολευόμαστε νὰ δείξουμε ἔστω καὶ λίγη συμπάθεια;

Ἂν εἴχαμε αὐτὴν τὴν ἀγάπη, τότε θὰ ἔνοιωθε ὁ ἕνας τὸν ἄλλον ἀδελφό του», μᾶς λέει ὁ ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιο-ρείτης. Σὲ κάποιον ποὺ τὸν ρώτησε κάποτε μὲ ἀγανάκτησι:—Γέροντα, πῶς νὰ ἀγαπήσῳ αὐτὸν ποὺ φανερὰ μὲ ἀδικεῖ καὶ μὲ κατηγορεῖ; Δὲν ἔχω δίκιο νὰ τοῦ θυμώσῳ; Ὁ ἅγιος τοῦ εἶπε:–Παιδί μου, ἐσὺ ζυγίζεις τὰ πράγματα μὲ τὴ ζυγαριὰ τῆς γῆς, ποὺ μετράει τὸ «δίκαιο». Ὁ Θεὸς ὅμως ζυγίζει μὲ τὴ ζυγαριὰ τῆς θυσίας. Ἂν δικαιώσῃς τὸν ἑαυτό σου, πῆρες τὸν μισθό σου ἐδῶ. Ἂν ὅμως πονέσῃς γιὰ τὸν ἀδελφό σου καὶ σιωπήσῃς, τότε βάζεις τὸν Χριστὸ μέσα στὴν καρδιά σου. Δὲν εἶναι ἀδελφός σου μόνο ὅποιος σ’ἀγαπᾶ· εἶναι καὶ αὐτὸς ποὺ τυφλώνεται ἀπὸ τὸν ἐγωισμό του (καὶ σὲ βλάπτει). Ἀγάπησέ τον μὲ τὴν προσευχή. Ἀνώτερη ἀγάπη ἔχει ὅποιος σηκώνει τα-πεινὰ τὸ σφάλμα τοῦ συνανθρώπου του, παρὰ ἐκεῖνος ποὺ σηκώνει τὸν βαρὺ τουρβὰ τοῦ συνοδοιπόρου του».

Ἂς εἴμαστε, λοιπόν, εὐσπλαχνικοὶ καὶ συμπονετικοὶ πρὸς ὅλους. Νὰ ἀγαπᾶμε, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν πλησίον καὶ τοὺς ἐχθρούς μας, χωρὶς νὰ ἔχουμε κάποιο συμφέρον. Νὰ τοὺς ἀγαπᾶμε γιατὶ τὸ λέει ὁ Θεός. Αὐτὴ ἡ ἀνιδιοτελής ἀ-γάπη εἶναι σωτήριος. Ἡ ἀνταμοιβή, ὅπως μᾶς εἶπε ὁ Κύριος, γιὰ ὅσους ἔχουν μιὰ τέτοια τέλεια ἀγάπη, θὰ εἶναι μεγάλη· θὰ ὀνομασθοῦν παιδιά τοῦ ὑψίστου Θεοῦ! Εἴθε, αὐτὴν τὴν ἀξιέπαινη ἀγάπη νὰ τὴν ἀποκτήσουμε, μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ὅλοι μας. ΑΜΗΝ.