ΛΑΜΠΡΟΥ Κ.
ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Τόσο η
ιστορία όσο η Εκκλησία υπήρξαν φειδωλές στον χαρακτηρισμό του «Μεγάλου».
Ελάχιστοι έλαβαν τον τίτλο «Μέγας».
Ένας από αυτούς υπήρξε ο κορυφαίος άγιος της Εκκλησίας μας Μέγας Βασίλειος, ο οποίος έλαβε επάξια αυτόν τον τίτλο, διότι
σφράγισε με την προσωπικότητά του την ιστορία σε μια από τις κρισιμότερες
ιστορικές φάσεις της ανθρωπότητας.
Γεννήθηκε το 330 στη Νεοκαισάρεια
του Πόντου. Ο πατέρας του Βασίλειος
ήταν ονομαστός ρήτορας της περιοχής και η μητέρα του Εμμέλεια ήταν απόγονος αριστοκρατικής ρωμαϊκής οικογένειας. Ήταν
ένθερμοι Χριστιανοί. Σπουδαίο ρόλο στη ζωή του έπαιξε η γιαγιά του Μακρίνα, η οποία υπήρξε μαθήτρια του
αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας. Αυτή
τον μύησε στην χριστιανική ευσέβεια. Στην οικογένεια υπήρχαν άλλα οκτώ παιδιά,
τα περισσότερα είχαν αφιερωθεί στη διακονία της Εκκλησίας (Γρηγόριος Νύσσης, ασκητής Ναυκράτιος, μοναχή Μακρίνα, Πέτρος επίσκοπος
Σεβάστειας).
Οι
ευκατάστατοι γονείς τους φρόντισαν να δώσουν στα παιδιά τους, εκτός από την
ευσέβεια και σπουδαία μόρφωση. Ο Βασίλειος διδάχτηκε τα πρώτα γράμματα από τον
πατέρα του. Στη συνέχεια πήγε για σπουδές στην Καισάρεια της Καππαδοκίας και ακολούθως στην Κωνσταντινούπολη. Το 351έφτασε στην Αθήνα για να τελειοποιήσει τις σπουδές του στη γεωμετρία, την
αστρονομία, την φιλοσοφία, την ρητορική, την ιατρική και την γραμματική. Οι
σπουδές του διήρκησαν τεσσεράμισι χρόνια ως το 355. Εκεί συνδέθηκε με αδελφική
φιλία με τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό
και τον Ιουλιανό, τον μετέπειτα
αυτοκράτορα. Διέφερε από όλους τους άλλους φοιτητές για τις αρετές του και την
αυστηρή ασκητική ζωή του. Λέγεται πως ο καθηγητής του Εύβουλος εντυπωσιάστηκε από αυτόν και ασπάστηκε τον Χριστιανισμό. Μαζί
με το Γρηγόριο είχαν ιδρύσει στην κατείδωλη Αθήνα χριστιανικό φοιτητικό όμιλο
και είχαν σημαντική ιεραποστολική δράση.
Το 356
επέστρεψε στη Νεοκαισάρεια και
άσκησε για λίγο το επικερδές επάγγελμα του δικηγόρου και του δασκάλου της ρητορικής.
Το 358, ύστερα από το θάνατο του
αδελφού του Ναυκράτιου και την
παρότρυνση της αδελφής του Μακρίνας,
αφού έλαβε το Άγιο Βάπτισμα, αποφάσισε να ακολουθήσει τη μοναχική ζωή και να
αφιερωθεί στην υπηρεσία της Εκκλησίας. Αφού μοίρασε το μεγαλύτερο μέρος της
περιουσίας του στους φτωχούς και στην Εκκλησία, ξεκίνησε μεγάλη περιοδεία σε
ονομαστά μοναστικά κέντρα της Μ. Ασίας,
Συρίας, Αιγύπτου και Μεσοποταμίας
για να γνωρίσει αγίους ασκητές και να μυηθεί στην αληθινή μοναχική ζωή. Το 360
αποσύρθηκε μαζί με τον φίλο του Γρηγόριο
Ναζιανζηνό σε ερημητήριο στον Πόντο, στις όχθες του Ίρη ποταμού να μονάσουν. Εκεί έμεινε ως το 363 προσευχόμενος και
συγγράφοντας τα σημαντικότερα έργα του και μαζί τους περίφημους «Κανονισμούς δια τον μοναχικόν βίον»,
οι οποίοι έγιναν ο οδηγός του κατοπινού κοινοβιακού μοναχισμού.
