ΑΣΩΤΟΥ-2026!

 

 

 

 

 

π. Τ. Η.

 

 

Τὴν δεύτερη Κυριακὴ τοῦ Τριωδίου, ὡς εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, οἱ Πατέρες ὅρισαν νὰ διαβάζεται ἡ θαυμάσια καὶ διδακτικότατη παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου υἱοῦ, ποὺ μᾶς παρουσιάζει πολὺ γλαφυρὰ τὴν πορεία ἑνὸς νέου, ὁ ὁ-ποῖος, ἀφοῦ ζήτησε ἀναιδέστατα ἀπὸ τὸν πατέρα του τὸ μερίδιο τῆς περιουσίας του, ἔφυγε σὲ χώρα μακρινή.

Ἐκεῖ, ἄρχισε νὰ κάνῃ ἁμαρτωλὴ ζωὴ καὶ ὅταν ξοδεύτηκε ἡ περιουσία του στὶς ἀσωτίες, ἔπεσε στὴ χώρα ἐκείνη μεγάλη πείνα καὶ ἄρχισε νὰ στερεῖται ἀκόμη καὶ τὰ ἀπαραίτητα. Πῆγε τότε νὰ ἐργασθῇ ὡς χοιροβοσκός. Ἦταν τέτοια ἡ στέρησι καὶ ἡ πείνα του, ποὺ προσπαθοῦσε νὰ χορτάσῃ ἀκόμη καὶ μὲ τὰ ξυλοκέρατα ποὺ ἔτρωγαν οἱ χοίροι, ὅμως οὔτε κι ἀπὸ αὐτὰ δὲν τοῦ ἔδιναν νά φάῃ.

Βλέποντας τὰ χάλια του, θυμήθηκε τὴν δόξα ποὺ εἶχε κοντὰ στὸν Πατέρα του καὶ μετανοημένος, ἀποφάσισε νὰ ἐπιστρέψῃ κοντά του καὶ νὰ τοῦ ζητήσῃ ταπεινὰ συγγνώμῃ. Μόλις, λοιπόν, ἔφθασε κοντὰ στὸ πατρικό του σπί-τι, ὁ πατέρας του, ποὺ τόσο καιρὸ τὸν περίμενε νὰ ἐπιστρέψῃ, ἔτρεξε καὶ τὸν ἀγκάλιασε καὶ διέταξε τοὺς ὑπη-ρέτες νὰ τὸν ντύσουν μὲ λαμπρὰ ἐνδύματα καὶ χαρούμενος γιὰ τὸν γυρισμὸ τοῦ παιδιοῦ του, ἔκανε ἕνα πλουσι-οπάροχο γεῦμα. Ἡ παραβολὴ τελειώνει μὲ τὴν ἀχαρακτήριστη συμπεριφορὰ τοῦ μεγαλυτέρου ἀδελφοῦ, ὁ ὁ-ποῖος, ὅταν ἔμαθε γιὰ τὸ συμβάν, δὲν χάρηκε καθόλου, οὔτε καὶ ἤθελε νὰ μπῇ στὸ σπίτι του, παρὰ θύμωσε μὲ τὸν πατέρα του ποὺ δέχτηκε πίσω τὸν παραστρατημένο ἀδελφό του.  

Πολλὰ καὶ σπουδαῖα τὰ μηνύματα τῆς παραβολῆς, ὅπου κοντὰ στὰ ἄλλα μᾶς διδάσκει, τὴ χάρι καὶ τὴ δύναμι τῆς εἰλικρινοῦς μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως· τὸ μέγεθος τῆς ἄπειρης Πατρικῆς ἀγάπης καὶ τὸ πλούσιο ἔλεος τῆς συγχωρήσεως καὶ εὐσπλαχνίας τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο, ὅπως ἐπίσης, καὶ τὴν ἀθλιότητα, ποὺ ἡ ἁμαρ-τία φέρνει στὸν ἄνθρωπο, ὁδηγῶντας τον στὴ σωματικὴ καὶ ψυχικὴ καταστροφή. Ἂς δοῦμε, λοιπόν, κάποια πράγματα σχετικὰ μὲ τὸ θλι­βε­­ρὸ κατάντημα καὶ τὶς τραγικὲς συνέπειες τῆς ἀπο­στασίας ἀπὸ τὸν Θεό.

Λέει πάνω ἐδῶ, ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ ἁγιορείτης, τὰ ἑξῆς: «Ὁ νέος αὐτὸς ποὺ ἔφυγε ἀπὸ τὴν οἰκία τοῦ Πατέρα του ἔπαθε τέσσερις συνολικὰ ζημίες. Πρώτη ζημιὰ ἦταν, ποὺ καταξόδευσε κακῶς τὴν περιουσία του˙ στερή-θηκε, ἔτσι, τὴ φιλία τοῦ Θεοῦ καὶ μαζὶ μ’αὐτὴν στερήθηκε καὶ τὰ οὐράνια ἀγαθά, διότι διασκόρπισε στὰ ὑλικὰ πράγματα τὸν νοῦ του, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ κυριότερη περιουσία τοῦ ἀνθρώπου, ὅπως λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: «Οὐσία καὶ περιουσία μας εἶναι ὁ νοῦς. Ὅσο τὸν ἔχουμε συγκεντρωμένο στὸν Θεό, δὲν σκορπίζε-ται˙ ὅταν ὅμως ἀνοίξουμε πόρτα στὰ πάθη καὶ ἀφήσουμε νά περάσουν οἱ ἡδονὲς καὶ οἱ ἐπιθυμίες, τότε ὁ νοῦς μας ἀμέσως παρασύρεται καὶ περιπλανιέται διαρκῶς γύρω ἀπὸ τὰ σαρκικὰ καὶ γήινα».

Ὁ νεώτερος υἱὸς τί ἔκανε; Ἤθελε ἀνεξαρτησία. Πίστεψε πὼς εἶναι ἱκανὸς γιὰ ὅλα καὶ ὅτι μπορεῖ μόνος του νὰ γίνῃ θεός. Ἔδειξε ὑπερβολικὴ αὐτοπεποίθησι στὸν ἑαυτό του καὶ ἔβαλε ὡς Νόμο του τὴν φιλαρέσκεια καὶ τὴν φιλαυτία του. Ἔκανε ἔτσι, κακὴ χρήσι τοῦ αὐτεξουσίου καὶ τῆς ἐλευθερίας, ποὺ μᾶς χάρισε ὁ Θεός.

Γι’ αὐτό, μόλις πῆρε τὸ μερίδιό του, ἔφυγε μακριὰ ἀπὸ τὸ σπί­τι του, ἀκολουθῶντας τὴν πορεία τοῦ πτωτικοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν θάνατο καὶ τὴν κόλασι, διότι ἀπέρριψε καὶ ἐγκατέλειψε τὸν Θεὸ Πατέρα, ἐπειδὴ δὲν ἤθελε νὰ εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν κηδεμονία Του. Ἡ μακρινὴ χώρα, συνεπῶς, στὴν ὁποία κατέφυγε, εἶναι ὁ τρόπος ζωῆς χωρὶς τὴν τήρησι τῶν θείων ἐντολῶν, οἱ ὁποῖες ὅμως ὁδηγοῦν στην σωτηρία καὶ στὴν ἀληθινὴ ζωή.

Ὁ ἄσωτος, ἀφοῦ ἄφησε τὸν κατὰ Θεὸν τρόπο ζωῆς, καὶ διέκοψε τὴν προσωπικὴ σχέσι μαζί Του, ἄρχισε μιὰ ἄλ-λη ζωή, χωρὶ τὸν Θεό. Τὸν ἐνδιέφερε νὰ ζήσῃ βιολογικά, νὰ ἱκανοποιῇ μόνο τὶς ἐπιθυμίες καὶ τὰ ἔνστικτά του, ἔγινε, αὐτὸ ποὺ λέμε, ζωώδης, σαρκικὸς ἄνθρωπος, χωρὶς καμία ἀνώτερη πνευματικὴ ἀναζήτησι.

Γι’αὐτὸ καὶ Ἄσωτος εἶναι, ὅποιος σπαταλᾷ τοὺς ὑλικοὺς καὶ πνευματικοὺς θησαυροὺς καὶ δὲν κάνει καλὴ χρῆ-σι τῶν μικρῶν ἤ τῶν μεγάλων δωρεῶν, τῶν προσόντων καὶ γενικῶς, τῶν μυρίων εὐκαιριῶν, ποὺ τοῦ δίνει κα-θημερινῶς ἡ ἀγαθότης τοῦ Θεοῦ. Ἄσωτος εἶναι, ὅποιος δὲν θέτει τὸν ἑαυτόν του στὴν ὑπηρεσία τῆς ἀληθείας, τῆς ἀρετῆς, τῆς πίστεως, τοῦ φωτὸς τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ δένεται  εὐχαρίστως στὸ ἅρμα τῆς ἀ-πωλείας. Καὶ ἔτσι, καταντᾶ ἄσωτος, δηλαδή, δὲν σώζεται, ὅσο εἶναι δεμένος στὰ πάθη του καὶ δὲν μετανοεῖ.

Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάληξι του ἀσώτου. Ἐγκαταλείποντας τὸν Θεό, παίρνουν τὴ θέσι Του τὰ ἁμαρτωλὰ πάθη. Αὐτὰ πλέον τὸν κυβερνοῦν καὶ τὸν κατευθύνουν καὶ σ’αὐτὰ ὑποδουλώνεται. Ἡ «οὐσία» του, ὁ «Νοῦς», τὰ χαρίσμα-τα, ποὺ τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός, διασκορπίζονται στὰ διάφορα πάθη, γιὰ νὰ ἀπολαύ­σῃ τὶς ἡδονὲς τῆς ἁμαρτίας. Ἐκεῖ ὁδηγεῖται ὅποιος θεωρεῖ βαρὺ τὸν ζυγὸ καὶ τὶς ἐντολὲς τοῦ Κυρίου. Ὑποτάσσεται στὸν ζυγὸ τῶν παθῶν καὶ πέ-φτει στὴν κατάστασι τῶν ἀλόγων ζώων.

Δεύτερη ζημία, εἶναι ποὺ ὑποτάχθηκε κάτω ἀπὸ ἕναν ἀφέντη πολὺ σκληρό, ποὺ εἶναι ὁ διάβολος καὶ οἱ δαίμο-νες, ὅπως λέει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ποὺ ἐπειδὴ οἱ ἴδιοι εἶναι βορβορώδεις καὶ χοιρώδεις, ὑποκινοῦν τὰ πάθη καὶ παρακινοῦν τὸν ἄνθρωπο νὰ κυλισθῇ μέσα σ’αὐτά, ὅπως τὰ γουρούνια στὴν λάσπη, γιὰ νὰ τὰ ἱκανοποιήσῃ.

Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τρίτη ζημία, τὸ ὅτι τοποθετήθηκε στὸ πλέον μηδαμινὸ ἔργο, νὰ βόσκῃ χοίρους, ποὺ εἶναι ζῶα ἀκάθαρτα˙ λησμόνησε τὴν εὐγένεια, ποὺ πῆρε στὸ θεῖο Βάπτισμα˙ καταφρόνησε τὴν ἀνατροφὴ ποὺ ἔλαβε στὴν ἁγία Ἐκκλησία, ὅπου τρεφόταν μὲ τὰ ἱερὰ μυστήρια˙ ἀπέρριψε τὴν υἱοθεσία τοῦ Θεοῦ καὶ τώρα ταλαιπωρεῖται κάνοντας τὴν αἰσχρότερη ἐργασία, ποὺ ὑπάρχει στὸν κόσμο, τὸ νὰ βόσκῃ χοίρους, δηλαδή, καὶ νὰ κυλιέται σὰ γουρούνι μέσα στὸν βόρβορο τῶν κτηνωδῶν ἡδονῶν καὶ ὀρέξεων τῆς σάρκας, ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλους νὰ γίνεται διδάσκαλος τῶν αἰσχρῶν του αὐτῶν πράξεων, σύμφωνα μὲ τὴν ἑρμηνεία τοῦ ἁγίου Θεοφυλάκτου.

Καὶ τέταρτη ζημία εἶναι, ποὺ κατήντησε νὰ πεινᾷ τόσο πολύ, διότι τοῦ ἔλειπε ἡ τροφὴ ἡ ὁποία δὲν ἔλειπε ἀπὸ τοὺς χοίρους. Ὅποιος συνήθισε νὰ τρώῃ τὴν αἰσχρὴ τροφὴ τῆς ἁμαρτίας, δὲν μπορεῖ ὁ ἐλεεινὸς νὰ χορτάσῃ τὴν ἐπιθυμία του καθόλου, ἀλλὰ περισσότερο αὐξάνεται ἡ πείνα του, διότι ἡ ἡδονὴ δὲν διαρκεῖ.  Μόλις ὁ ἄνθρω-πος τὴν δοκιμάσῃ, μετὰ ἀπὸ λίγο θέλει τὴν ἐπανάληψί της. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος λέει, ὅτι: «Τὸ σῶμα δὲν φτιάχ-θηκε γιὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὶς ὁρμὲς τοῦ ἀκόλαστου ἀνθρώπου. Οἱ ἐπιθυμίες, οἱ σαρκικὲς ἡδονὲς καὶ οἱ ὑλι-κὲς ἀπολαύσεις εἶναι ἀκόρεστες. Ἐπίτηδες ὁ διάβολος δὲν ἀφήνει κανένα νὰ χορτάσῃ τὴν ἁμαρτία -εἶναι ἀ-κόρεστη ἡ ἁμαρτία- γιατί, ἂν χορτάσῃ, θὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Ἀφήνει, λοιπόν, τὴν ἐπιθυμία ἀνικανοποίη-τη, γιὰ νὰ ἔχῃ τοὺς ἀνθρώπους δούλους». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῶν δαιμόνων, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ὑποδουλωθῇ σ’αὐτούς. Εἶναι ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὴν ἀπουσία τοῦ Θεοῦ.

Αὐτὸς εἶναι ὁ λιμός, ποὺ μᾶς λέει ὁ Κύριος, ἡ πνευματικὴ πείνα ἀπ’τὴ στέρησι τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄσωτος, ἔχει τὴν ψευδαίσθησι ὅτι μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεὸ θὰ ἀπολαύσῃ τὰ πάντα, θὰ βρῇ τὴν εὐτυχία του. Κι ἐνῶ ἀρχικὰ ἀπολαμ-βάνει μία ζωὴ ἀνέσεων καὶ ἡ­­­δονῶν, σύντομα ἀρχίζει νὰ βιώνῃ τὶς τρα­γικὲς ἐπιπτώσεις τῆς ἁμαρτίας. Οἱ κατα-χρήσεις καὶ ἡ ἀνήθικη ζωὴ νεκρώνουν τὴν ψυχή του. Οἱ τροφὲς ἱκανοποιοῦν μὲν τὸ σῶμα, ἀλλὰ ὄχι τὴν ψυχή του, διότι λείπει ὁ «Ἄρτος τῆς Ζωῆς». Ἐπειδὴ ἡ φιλήδονη ζωὴ διασκορπίζει τὰ θεία χαρίσματα, δὲν χορταίνει τὸν ἄνθρωπο καὶ ἡ ψυχὴ πεθαίνει πνευματικὰ πολὺ πρὶν τὸν θάνατο τοῦ σώματος. Χωρὶς Θεό, ὁ ἄνθρωπος ἐ-ξομοιώνεται πρὸς τὰ ζῶα. Εἶναι μόνο «σάρκα», ποὺ φθείρεται καὶ πεθαίνει.

Αὐτὸς ποὺ νόμιζε ὅτι μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεὸ θὰ εἶχε ὅ,τι ἤθελε, τελικὰ στερεῖται τὰ πάντα! Αἰσθάνεται ἕνα τερά-στιο κενὸ μέσα στὴν ψυχή του, τὸ ὁποῖο ψάχνει νὰ καλύψῃ μὲ ὑποκατάστατα, μὲ τὰ «ξυλοκέρατα» τῆς τέχνης, τοῦ πολιτισμοῦ, τῶν πάσης φύσεως διασκεδάσεων, διότι τοῦ λείπει ὁ Χριστός, ποὺ εἶναι ἡ πηγὴ τῆς ἀληθινῆς χαρᾶς, ὁ χορηγὸς τῆς ζωῆς καὶ κάθε ἀγαθοῦ. Μόνο κοντὰ στὸ Θεὸ ὁ ἄνθρωπος χορταίνει. «Χορτασθήσομαι ἐν τῷ ὀφθῆναι μοι τὴν δόξα σου» λέει ὁ Ψαλμωδός (16,15).

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ὅπως ὁ ἄσωτος αὐτὸς νέος ἔπαθε ὅλες αὐτὲς τὶς ζημιές, ἔτσι ἀκριβῶς συμβαίνει σὲ ὅ-λους μας ὅταν ἁμαρτάνουμε καὶ ἐγκαταλείπουμε τὸν Θεὸ Πατέρα μας. Γι’αὐτό, ἀφοῦ λίγο πολὺ ὅλοι τὸν μι-μούμαστε στὴν ἀσωτεία, ἂς τὸν μιμηθοῦμε καὶ στὴν μετάνοια ποὺ ἔδειξε καὶ ἐπέστρεψε πάλι στὴν ἀγκαλιὰ τοῦ Θεοῦ. Ἡ εὐλογημένη αὐτὴ περίοδος τοῦ Τριωδίου μᾶς δίνει τὴν εὐκαιρία νὰ δοῦμε πιὸ σοβαρὰ τὴν πορεία τῆς ζωῆς μας. Ἂς τὴν ἀξιοποιήσουμε, ὄχι γιὰ νὰ παραμείνουμε ἄσωτοι, ἀλλὰ γιὰ τὴν σωτηρία μας. ΑΜΗΝ.