ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ-2026 Δ', Περί ἐγκαταλείψεως Θεοῦ!

 

 

 

 

 

 

π. Τ. Η.

 

                                                             

Δ΄      Περὶ Ἐγκαταλείψεως Θεοῦ.

Κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος, συμβαίνει κάποιες φορές, ὁ πιστὸς νὰ αἰσθάνεται, ὅτι ὁ Θεὸς ἀπο-μακρύνθηκε ἀπὸ κοντά του καὶ τὸν ἔχει ἀφήση ἀβοήθητο, νὰ παλεύῃ μόνος του μὲ τοὺς πειρασμοὺς καὶ τὶς δο-κιμασίες. Αὐτὴ ἡ «Ἐγκατάλειψις Θεοῦ», ἢ ἀλλιῶς, «Θεοεγκατάλειψις», εἶναι μία ἀπὸ τὶς πιὸ συγκλονιστικὲς καὶ ἐπώδυνες πνευματικὲς ἐμπειρίες, ποὺ μπορεῖ νὰ βιώσῃ ὁ ἀγωνιζόμενος Χριστιανὸς στὴν πορεία τῆς ζωῆς του, διότι ὅσο διαρκεῖ αὐτὴ ἡ κατάστασις στερεῖται τὴν Θείαν Χάριν.

Ποὺ ὀφείλεται ὅμως ἡ «Θεοεγκατάλειψις»; Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, στὸ ἔργο του «Κεφάλαια περὶ τῆς ἀγάπης», μᾶς λέει, ὅτι μέσα στὴν Ἁγία Γραφὴ βλέπουμε τέσσερεις γενικοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους μπο-ροῦμε νὰ ἐννοήσουμε τὴν ἐγκατάλειψι τοῦ Θεοῦ, τὸ πῶς δηλαδή, φεύγει ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸν  ἄνθρωπο.

Ὁ πρῶτος τρόπος εἶναι ἡ «κατ’ οἰκονομίαν» ἐγκατάλειψις, ὅπως συνέβη στὸ πάθος τοῦ Κυρίου μὲ τὴν κραυ-γή, ποὺ ἄφησε ὁ Χριστὸς πάνω στὸ Σταυρὸ πρὶν παραδώσῃ τὸ πνεῦμα Του στὸν Πατέρα: «Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί μὲ ἐγκατέλιπες;», (Μαρκ.15,34). Ἡ «ἐγκατάλειψις» αὐτή, δὲν σημαίνει ὅτι ἡ θεία φύσις τοῦ Κυρίου ἐ-γκατέλειψε τὴν ἀνθρώπινη φύσι Του, οὔτε ὅτι ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα χωρίστηκαν ἀπὸ τὸν Υἱό, διότι καὶ τὰ τρία πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἐπειδὴ ἔχουν τὴν ἴδια οὐσία, τὴν ἴδια ἐνέργεια καὶ τὴν ἴδια δόξα, εἶναι πάντοτε ἑνωμένα καὶ δὲν χωρίζουν ποτέ.

Ἡ «ἐγκατάλειψις», λοιπόν, αὐτὴ δὲν εἶναι πραγματική, ἀλλὰ φαινομενική, καὶ ἀποτελεῖ τὸ ἀποκορύφωμα τῆς ἐκουσίας κενώσεως τοῦ Υἱοῦ. Ἐκείνη τήν ὥρα, μὲ τὴ φράσι αὐτή, ὁ Χριστὸς ἐκφράζει τὴν ἀγωνία καὶ τὸν πόνο ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ σηκώνει τὸν δικό μας σταυρό, ὥστε ἐμεῖς ποὺ εἴμασταν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι νὰ σω-θοῦμε, λέει ὁ ἅγιος Μάξιμος.

Ὁ δεύτερος τρόπος εἶναι ἡ «πρός δοκιμήν» ἐγκατάλειψις. Ἐνῶ, δηλαδή, ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι ἁμαρτωλός, ὁ Θεὸς παίρνει λίγο τὴν Χάρι Του, γιὰ νὰ τὸν δοκιμάσῃ, ὥστε νὰ φανῇ ἡ ἀρετή του, ὅπως συνέβη μὲ τὸν Δίκαιο Ἰὼβ καὶ τὸν Πάγκαλο Ἰωσήφ.

Ὁ Ἰώβ, γιὰ παράδειγμα, μᾶς πληροφορεῖ ἡ Παλαιὰ Διαθήκη, ὅτι ἦταν ἕνας «ἀληθινός, ἄμεμπτος, δίκαιος καὶ θεοσεβής», (Ἰώβ.1,1) ἄνθρωπος. Γιὰ νὰ φανερωθοῦν οἱ ἀρετές του καὶ νὰ γίνῃ πρότυπο ὑπομονῆς, πῆρε ὁ Θε-ὸς γιὰ λίγο τῆς Χάρι του καὶ ἐπέτρεψε στὸν διάβολο νὰ τὸν πειράξῃ, νὰ ὑποστῇ, δηλαδή, δοκιμασία. Ἔτσι, σὲ πολὺ μικρὸ χρονικὸ διάστημα ἔχασε ὅλη τὴν περιουσία του, σκοτώθηκαν καὶ τὰ δέκα παιδιά του καὶ ὁ ἴδιος ἀρρώστησε ἀπὸ λέπρα. Καὶ κοντὰ σ’αὐτὰ εἶχε καὶ τὴ γυναῖκα του ποὺ τὸν παρότρυνε νὰ βλασφημήσῃ τὸν Θεό, ὥστε νὰ πεθάνῃ καὶ ἔτσι νὰ πάψῃ νὰ ταλαιπωρεῖται μαζί του. Ὁ Ἰώβ, ὅμως, ὑπέμενε μὲ καρτερία ὅλες τὶς δοκι-μασίες καὶ ὄχι μόνο δὲν βλασφήμησε, ἀλλὰ εὐλογοῦσε τὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου Θεοῦ.

Τὸ ἀποτέλεσμα ἦταν, μέσα ἀπὸ αὐτὴν τὴ φοβερὴ δοκιμασία, ὅπου φαινόταν ὅτι τὸν ἐγκατέλειψε ὁ Θεός, νὰ ἀ-ποδειχθῇ πρότυπο ἀνδρείας καὶ ὑπομονῆς καὶ νὰ δοξασθῇ ἀκόμα περισσότερο.

Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ μὲ τὸν Ἰωσήφ, ποὺ ἦταν ἀπὸ μικρὸς πολὺ ἐνάρετος. Ἄφησε ὁ Θεός, νὰ πέσῃ στὰ χέρια τῶν ἀδελφῶν του, οἱ ὁποῖοι τὸν πουλήσουν καὶ κατέληξε δοῦλος στὴν Αἴγυπτο. Ἐκεῖ, γιὰ νὰ μὴν κάνῃ σαρκικὴ ἁ-μαρτία μὲ τὴν γυναῖκα τοῦ κυρίου του, συκοφαντήθηκε ἀπὸ αὐτὴν ἀδίκως καὶ κατέληξε γιὰ δέκα χρόνια στὴν φυλακή. Σὲ ὅλα ὅμως, ἔδειξε κι αὐτὸς μεγάλη ὑπομονὴ καὶ ἔγινε ὑπόδειγμα σωφροσύνης καὶ ἁγνότητος. Μάλι-στα, ἔφθασε, νὰ γίνῃ καὶ ἀντιβασιλέας τῆς Αἰγύπτου, ὅπου φάνηκε τότε καὶ ἡ σύνεσι καὶ ἡ σοφία του.

Σ’αὐτὴν τὴν «πρὸς δοκιμὴν ἐγκατάλειψιν», δηλαδή, ὁ Θεὸς κρύβοντας γιὰ λίγο τὴ Χάρι Του, δοκιμάζει τὸν ἄν-θρωπο, γιὰ νὰ φανοῦν οἱ ἀρετές του, ἀλλὰ καὶ ἡ σταθερότητά του, στὸ κατὰ πόσο ἀγαπᾶ τὸν Θεό, ὄχι μόνο στὰ εὔκολα, ἀλλὰ καὶ στὰ δύσκολα.

Τρίτος τρόπος ἐγκαταλείψεως, εἶναι ἡ «πρὸς παίδευσιν πατρικήν». Ὅταν δῇ ὁ Θεός, ὅτι κινδυνεύουμε ἀπὸ ὑ-περηφάνεια, τότε μᾶς παιδαγωγεῖ πατρικῶς καὶ περιστέλλει τὴ Χάρι Του, γιὰ νὰ μὴ δείξουμε αὐτοπεποίθησι στὸν ἑαυτό μας καὶ πέσουμε στὴν ἔπαρσι, ἀλλὰ νὰ ταπεινωθοῦμε, νὰ δυναμώσῃ ἡ πίστις μας στὸν Θεὸ καὶ ἔ-τσι, νὰ φυλάξουμε τὴ Χάρι ποὺ εἴχαμε λάβη, ὅπως ἀκριβῶς συνέβη μὲ τὸν ἀπόστολο Παῦλο.

Ἐπειδὴ εἶχε λάβη πάρα πολλὰ καὶ μεγάλα χαρίσματα, γιὰ νὰ μὴν πέσῃ στὴν ὑπερηφάνεια καὶ τὰ χάσῃ, ὁ Θεὸς τοῦ ἔδωσε κάποια ἀσθένεια, ὥστε νὰ μένῃ ταπεινὸς καὶ ἔτσι νὰ περιφρουρήσῃ τὴν ἄφθονη Χάρι ποὺ εἶχε. Μᾶς τὸ λέει ὁ ἴδιος στὴν Β΄πρὸς Κο­ρινθίους ἐπιστολή του (12,7):«ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί ἄγγελος σατάν,  Δ2   ἵνα μέ κολαφίζῃ, ἵνα μή ὑπεραίρωμαι. Ὑπέρ τούτου τρίς τόν Κύριον παρεκάλεσα, ἀλλ’ εἴρηκέ μοι ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου, ἡ γάρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται». Μέσα, δηλαδή, ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀσθένεια καὶ τὴ σωματικὴ ἀδυναμία καὶ ταπείνωσι τοῦ Παύλου, θὰ φαινόταν ἡ παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ.

Λέει, πάνω ἐδῶ, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὅτι: «Ἐκεῖ­νος ποὺ θε­ω­ρεῖ τὸν ἑαυ­τό του ὡς κάτι με­γά­λο ἐ-νώπιον τοῦ Θεοῦ, τὸν ἐγ­κα­τα­λεί­πει ὁ Θεός, για­τὶ δὲν ἔχει ἀνάγ­κη ἀπὸ τὴν βο­ή­θεια Του. Ἐκεῖ­νος ὅμως, ποὺ θε­ω­ρεῖ τὸν ἑαυ­τόν του, ὅτι δὲν εἶ­ναι τί­πο­τε καὶ γι’αὐτὸ ἀπο­βλέ­πει στὸ ἔλε­ος καὶ τὴν εὐ­σπλα­χνία τοῦ Θεοῦ, κατὰ δί­καιο λόγο, ἀξιώ­νε­ται τῆς συμ­παθείας, τῆς βοηθείας καὶ τῆς Χά­ριτος τοῦ Θεοῦ».

Πράγματι, ὁ ἄνθρωπος ὅταν ὑπερηφανεύεται, εἶναι σὰν νὰ ὑψώνῃ ἕνα ἀδιαπέραστο τεῖχος ποὺ τὸν χωρίζει ἀπὸ τὸν Θεό. Κι ἐνῶ ὁ Θεὸς βρίσκεται πλάι του, ἀφοῦ εἶναι πανταχοῦ παρών, καὶ θέλει ἀπὸ ἀγάπη νὰ τὸν βοηθήσῃ καὶ νὰ τοῦ στείλῃ τὴν Χάρι του, ὁ ὑπερήφανος, ὅσο μένει κλεισμένος μὲσα στὸ τεῖχος τοῦ ἐγωισμοῦ του, δὲν ἐ-πιτρέπει στὸν Θεὸ νὰ τὸν προσεγγίσῃ. Αὐτὴν ὅλη τὴν ἀπομόνωσί του τὴν βιώνει σὰν ἐγκατάλειψι τοῦ Θεοῦ.

Ὁ τέταρτος τρόπος ἐγκαταλείψεως εἶναι ἡ «κατὰ ἀποστροφήν». Ὅταν, δηλαδή, ὁ Θεὸς ἀποστρέφεται κάποι-ον γιὰ τὰ ἁμαρτωλά του ἔργα. Ἔτσι ἔκανε μὲ τοὺς Ἰουδαίους, ποὺ τοὺς ἀπεστράφη, ὄχι γιὰ νὰ τοὺς ἐκδικηθῇ ποὺ ἦταν συνεχῶς δύστροποι ἀπέναντι στὸ θέλημά Του καὶ στὸ τέλος πρόσθεσαν καὶ τὸ φοβερό ἔγκλημα νὰ σταυρώσουν τὸν Χριστό, ἀλλὰ τοὺς ἐγκατέλειψε, ὥστε μέσῳ αὐτῆς τῆς «τιμωρίας» νὰ ταπεινωθοῦνε, νὰ ἔλ-θουν σὲ με­τά­νοια, νὰ ἐπιστρέψουν στὸν Θεὸ καὶ νὰ σωθοῦνε.

Καὶ οἱ τέσσερεις αὐτοὶ τρόποι τῆς ἐγκαταλείψεως, ποὺ μᾶς εἶπε ὁ ἅγιος Μάξιμος: τῆς κατ’ οἰκονομίας, ποὺ συ-νέβη στὸ Χριστό, τῆς δοκιμῆς, ποὺ συνέβη στὸν Ἰὼβ καὶ τὸν Ἰωσήφ, τῆς παιδεύσεως, ποὺ ἔγινε στὸν Ἀπό-στολο Παῦλο καὶ τῆς ἀποστροφῆς, ποὺ ἔγινε στοὺς Ἰουδαίους, εἶναι σωτήριοι καὶ γεμάτοι ἀπὸ τὴν ἀγάπη καὶ τὴ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐπιτρέπει γιὰ τὴν ὠφέλειά μας.

Ἄλλωστε, ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς μᾶς ὑποσχέθηκε, ὅτι : «Οὐ μή σε ἀνῶ οὐδ’οὐ μή σε ἐγκαταλείπω» (Ἑβρ.13,5). Δὲν θὰ μᾶς ἀφήσῃ οὔτε θὰ μᾶς ἐγκαταλείψῃ ποτέ. Ἀρκεῖ νὰ μὴ μένουμε ἀμετανόητα προσκολλημένοι στὰ πάθη μας, διότι τότε «διώχνουμε» ἀπὸ μόνοι μας τὴ Θεία Χάρι καὶ συνεπῶς, στερούμενοι τὴ θεία προστασία, μένου-με ἐκτεθειμένοι καὶ κινδυνεύουμε ἀπὸ τὶς παγίδες καὶ τὶς ἐπιθέσεις τοῦ πονηροῦ.

Ἂς εὐχηθοῦμε, ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος, νὰ μᾶς σκεπάζῃ κι αὐτὴ μὲ τὴ Χάρι της καὶ νὰ μᾶς φωτίζῃ, νὰ μὴ φθά-σουμε στὸ σημεῖο νὰ μᾶς ἐγκαταλείψῃ ὁ Θεὸς γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας, ἀλλὰ ἀντιθέτως, νὰ ἐγκαταλειφθοῦμε ἐμεῖς στὸ ἅγιο θέλημά Του. Νὰ παραδωθοῦμε μὲ ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στὴν πατρική Του Πρόνοια, ἀφήνωντας τὴ πορεία τῆς ζωῆς μας ὁλοκληρωτικὰ στὰ χέρια Του. ΑΜΗΝ.