Ένα απλουστευμένο, αλλά τεχνικά ορθό παράδειγμα κατανόησης και μια λύση χωρίς Προσωπικό Αριθμό
Νικόλαος Μήλας*, Αντωνία Σφακιανάκη **
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
1. Περίληψη
2. Απλουστευμένο παράδειγμα Συνδυασμού Μητρώων
3. Εσωτερική χρήση μοναδικού κλειδιού
4. Ο Π.Α. συνιστά εργαλείο αποκλεισμού
5. Ε.Κ.Α.Μ. έναντι Π.Α.
6. Επικοινωνία μητρώων χωρίς Π.Α.
7. Επίλογος
1. Περίληψη
Η παρούσα ανάλυση αποτελεί μια απλουστευμένη αλλά τεχνικά ορθή παρουσίαση που αποσαφηνίζει ότι η απόδοση του Προσωπικού Αριθμού (Π.Α.) ως μόνιμου, μοναδικού και δη υποχρεωτικού αριθμού επαλήθευσης της ταυτότητας, για όλες τις συναλλαγές με το Δημόσιο:
α) Δεν αποτελεί, ούτε συνιστάται ως λύση πληροφορικής[1], δεν αποτελεί κατάλληλη σχεδιαστική επιλογή ή αρχιτεκτονική[2] ή εργαλείο που επαληθεύει τις βάσεις δεδομένων[3] των μητρώων των δημοσίων φορέων.
β) Δεν προσφέρει κανένα επιπρόσθετο πλεονέκτημα στον πολίτη, το εντελώς αντίθετο μάλιστα!
Τα παραπάνω σημεία έρχονται σε συμφωνία με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων (εφεξής ΑΠΔΠΧ), η οποία προτείνει ως κατάλληλη σχεδιαστική λύση για την διασύνδεση των μητρώων ή την επικαιροποίηση των στοιχείων το εξής: «Θα μπορούσαν να προτιμηθούν και τεχνικές πιο “φιλικές” προς την ιδιωτικότητα, όπως για παράδειγμα, η επικοινωνία ανά δύο των φορέων μεταξύ τους»[4].
Αλλά και στην υποθετική περίπτωση, όπως εξηγείται παρακάτω, όπου για λόγους καθαρά μηχανογραφικούς χρειαζόταν ένα μοναδικό κλειδί για την διασύνδεση των βάσεων, το μοναδικό αυτό κλειδί, δεν έχει νόημα να αποδίδεται σε κάθε πρόσωπο για την ταυτοποίησή του ή να αποτυπώνεται στην ταυτότητα ή σε οποιαδήποτε άλλη κάρτα ή έγγραφο. Το γεγονός όμως ότι αποδίδεται (ορατά) καταδεικνύει την απαίτηση από την πλευρά της Πολιτείας:
i) για συναίνεση (εκούσια, ή κατ' επίφαση) του πολίτη στον αριθμό,
ii) για αριθμοποίησή - μοναδικοποίησή του (όπως γίνεται με τα αντικείμενα)
iii) για εύκολη κατάρτιση του προφίλ του (ψηφιακό φακέλωμα),
iv) για κοινωνικό αποκλεισμό του.
Διότι, η απόδοση μόνιμου και υποχρεωτικού αριθμού για όλες τις υπηρεσίες, στην οποία ο πολίτης έχει συναινέσει, εν πλήρει επιγνώσει ή μη, δημιουργεί τις βάσεις για κοινωνικό αποκλεισμό, ο οποίος είναι πιο εύκολο να εφαρμοστεί με κάποια δικαιολογία ή πρόφαση. Σε αντίθετη περίπτωση, ένας τέτοιος αποκλεισμός πολύ δυσκολότερα βρίσκει έρεισμα.
Στο τέλος, η ανάλυση επεκτείνεται προς την κατεύθυνση μιας τεχνικής λύσης επικοινωνίας των μητρώων που διασφαλίζει την εκ σχεδιασμού αποτροπή του ανεξέλεγκτου ψηφιακού φακελώματος (profiling), και άρα την καλύτερη προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικότητας χωρίς μόνιμο, μοναδικό και πρωτίστως υποχρεωτικό αριθμό, όπως ο Π.Α..
2. Απλουστευμένο παράδειγμα Συνδυασμού Μητρώων
Είναι γνωστό από την θεωρία και την πρακτική των Βάσεων Δεδομένων ότι μπορεί να γίνει συνδυασμός δεδομένων που υπάρχουν σε διαφορετικούς «πίνακες» (μητρώα), εφ’ όσον κάθε πίνακας έχει ιδιαίτερο («αναγνωριστικό») Κύριο κλειδί (Primary Key) που προσδιορίζει μοναδικά κάθε εγγραφή. Τότε, τα επιμέρους κύρια κλειδιά των πινάκων μπορούν να σχηματίσουν (σε επίπεδο μηχανογραφικό, και χωρίς όχληση των επιμέρους στοιχείων) ένα μοναδικό συνδυασμό που θα συσχετίσει τα στοιχεία μεταξύ τους.
Για να κατανοηθεί το παραπάνω ακολουθεί ένα απλουστευμένο παράδειγμα: Έστω ότι υπάρχει:
· μια Βάση Δεδομένων που περιέχει στοιχεία Φορολογικά (και τα στοιχεία πρόσβασης στο TaxisNet), στην οποία το Κύριο Κλειδί (ή αναγνωριστικό φορέα, ή τομεακός αριθμός) είναι ο ΑΦΜ,
· μια Βάση Δεδομένων που περιέχει στοιχεία Ασφαλιστικά-Ιατρικά (π.χ. του ΕΦΚΑ) στην οποία Κύριο Κλειδί είναι ο ΑΜΚΑ,
· μια Βάση Δεδομένων που περιέχει ταυτοποιητικά προσωπικά στοιχεία Δημοτολογίου στην οποία Κύριο Κλειδί είναι ο ΑΔΤ,
· μια Βάση Δεδομένων Επιβεβαιωμένων προσωπικών στοιχείων που καταχωρίζει κάθε πολίτης με χρήση των κωδικών του στο Τaxisnet (π.χ. εφαρμογή myInfo), με κύριο κλειδί τον Αριθμό Επιβεβαιωμένου Μητρώου (ΕΜ).
Με βάση τον συνδυασμό των παραπάνω Κύριων Κλειδιών μπορεί να προκύψει ένας νέος συνδυαστικός πίνακας – έστω με όνομα: «Βοηθητικό Μητρώο», του οποίου το Κύριο Κλειδί (ή «αναγνωριστικό») είναι ακριβώς ο συνδυασμός των παραπάνω Κύριων Κλειδιών, χωρίς την απαίτηση νέου Κύριου Κλειδιού (δηλ. νέου «αριθμού μητρώου», όπως είναι τώρα ο Π.Α.).
Έτσι, στην παραπάνω περίπτωση ο συνδυαστικός πίνακας – «Βοηθητικό Μητρώο» μπορεί να χρησιμοποιεί μηχανογραφικά ένα σύνθετο Κύριο Κλειδί της μορφής:
<ΑΦΜ> + <ΑΜΚΑ> + <ΑΔΤ> + <ΕΜ>
(όπου με το σύμβολο + εννοείται η διαδοχική παράθεση –concatenation– των επιμέρους κλειδιών) το οποίο επιτρέπει τον συνδυασμό όλων των μητρώων μεταξύ τους. Έτσι, π.χ. το μηχανογραφικό σύστημα, με την καταχώριση του ΑΦΜ, γνωρίζει και όλα τα άλλα στοιχεία που είναι συνδυασμένα μαζί του. Το μοναδικό σημείο σύνδεσης κάθε πολίτη στο παραπάνω «Βοηθητικό Μητρώο» συνδυασμένων στοιχείων μπορεί να είναι οι προσωπικοί κωδικοί στο TaxisNet, όπως συμβαίνει τώρα.
3. Εσωτερική χρήση μοναδικού κλειδιού
(Σημειώνουμε, ότι η περίπτωση αυτή δεν προτείνεται ως λύση γιατί ενέχει παρόμοιους κινδύνους κατάρτισης προφίλ έστω και σε μικρότερο βαθμό, αλλά παρουσιάζεται για να κατανοηθεί πώς ένας καθολικός αριθμός όπως ο Π.Α. αποδιδόμενος εμφανώς στον άνθρωπο, με τον αυθαίρετο τρόπο που έχει θεσπιστεί, χωρίς την ουσιαστική τήρηση των κανόνων και πρωτοκόλλων, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αποκλεισμού).
Ας υποθέσουμε όμως, ότι για λόγους καθαρά μηχανογραφικούς (δηλ. για τις ανάγκες διευκόλυνσης των εφαρμογών – και κατ’ επέκταση του Δημοσίου) για τον συνδυασμό των στοιχείων, η εφαρμογή σχεδιαζόταν ώστε να χρησιμοποιεί ένα άλλο κύριο κλειδί (αντίστοιχο του προσωπικού αριθμού), αντί της σύνθεσης των επιμέρους κλειδιών. Αυτό το κλειδί θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά στο πλαίσιο της λειτουργίας του μηχανογραφικού συστήματος, χωρίς να απαιτείται η απόδοση ενός τέτοιου αριθμού στο ίδιο το πρόσωπο ή η αποτύπωσή του στην ταυτότητά του (ή σε οποιαδήποτε κάρτα ή έγγραφο). Ο πολίτης ούτως ή άλλως θα συνδέεται στις κρατικές και λοιπές δημόσιες εφαρμογές με τα στοιχεία του λογαριασμού του στο TaxisNet, και το οποιοδήποτε επιμέρους (περιφερειακό) μητρώο θα μπορεί να τον ταυτοποιεί με ακρίβεια.
Άρα, θα μπορούσε η μηχανογραφική εφαρμογή να παράγει εσωτερικά ένα τυχαίο μοναδικό αριθμό για κάθε συνδυαστική εγγραφή, ο οποίος δεν θα υπήρχε κανένας απολύτως λόγος από πλευράς αναγκών των εφαρμογών ή των υπηρεσιών να είναι καν γνωστός ούτε στον ίδιο τον πολίτη ούτε και στις ίδιες τις Διοικητικές Υπηρεσίες που τον χρησιμοποιούν.
Με την προϋπόθεση μάλιστα, ότι κάποιο από τα επιμέρους μητρώα θα έχει ήδη ελεγχθεί για διπλοεγγραφές, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το φορολογικό μητρώο, τότε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως κύριο κλειδί απλά ο ΑΦΜ (στο πλαίσιο πάντα των εφαρμογών). Άλλωστε, και η αυτόματη διαδικασία που έχει υιοθετηθεί για την απόδοση Π.Α. (ΑΦΜ+3 τυχαία ψηφία) προϋποθέτει την προηγούμενη εκκαθάριση του Φορολογικού Μητρώου από διπλοεγγραφές, καθώς, αν υποθέσουμε ότι τέτοιες διπλοεγγραφές υπήρχαν, τότε η αυτόματη διαδικασία παραγωγής Π.Α. θα κατέληγε στην έκδοση δύο Π.Α. για τον συγκεκριμένο πολίτη!
4. Ο Π.Α. συνιστά εργαλείο αποκλεισμού
Ποια λοιπόν η συνεισφορά του Π.Α. στην υποχρεωτική ταυτοποίηση των πολιτών για τις συναλλαγές τους αρχικά με το δημόσιο; Ποιος ο σκοπός της υποχρεωτικής ενιαίας ταυτοποίησης που επεκτάθηκε με την αναγραφή του Π.Α. στα δελτία ταυτότητας (ΔΤ) και την παράλληλη ψηφιακή αποθήκευσή του σε αυτά, αν όχι α) η αριθμοποίηση και β) η παθητική συναίνεση του πολίτη στο εύκολο και γρήγορο πλέον ψηφιακό φακέλωμα –“profiling”, δηλαδή στον μη ελεγχόμενο συνδυασμό προσωπικών δεδομένων, την οποία η κυβέρνηση φαίνεται (όπως προκύπτει από το διαμορφούμενο θεσμικό πλαίσιο) να θεωρεί ως φυσικό αποτέλεσμα της αποδοχής του Π.Α. από τον πολίτη; Εξ αιτίας αυτής της συναίνεσης, η οποία δεν δίδεται από το άτομο με πλήρη επίγνωση των κινδύνων που ελλοχεύουν, δεν υπάρχει καμία εγγύηση[5] ότι ο Π.Α. δεν θα χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο αποκλεισμού όταν συνθήκες έκτακτης ή επείγουσας ανάγκης το επιβάλουν όπως συνέβη με την υποχρεωτικότητα των εμβολίων και τις αναστολές εργασίας των υγειονομικών, ή άλλες τις οποίες αποφασίζει η κυβέρνηση μονομερώς. Μάλιστα, ο αποκλεισμός θα αφορά όχι μόνο εκείνους που τον αρνούνται και δεν θέλουν κάνουν χρήση του για λόγους δικαιωμάτων, ελευθεριών, ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή θρησκευτικής συνείδησης, αλλά και αυτούς που θα τον δεχτούν, αλλά δεν θα συμμορφώνονται με τις επιταγές του συστήματος.
Υπογραμμίζεται επίσης ότι:
α) H επικαιροποίηση, δηλαδή η διόρθωση των λαθών στα μητρώα, προηγείται της έκδοσης του Π.Α.. Η έκδοση του Π.Α. μέσω της εφαρμογής MyInfo τον Ιούνιο του 2025 επιβεβαίωσε ότι, ΠΡΩΤΑ πραγματοποιείται η επικαιροποίηση των στοιχείων και ΜΕΤΑ ακολουθεί η έκδοση του αριθμού[6]. Δεν συμβάλλει λοιπόν, ο Π.Α. στην ακρίβεια των στοιχείων, αλλά η δυνατότητα της διαλειτουργικότητας μεταξύ των μητρώων, (δηλαδή η ανταλλαγή και ενσωμάτωση δεδομένων σε τεχνικό-ψηφιακό επίπεδο μεταξύ των μητρώων των διαφόρων φορέων του δημοσίου με οργανωμένο και αυτόματο τρόπο), η οποία είναι γνωστή από το 2012[7].
β) H επικαιροποίηση δεν απαιτεί μόνιμο αριθμό όπως ο Π.Α.. Αυτό επιβεβαιώνει η ΑΠΔΠΧ όταν τονίζει ότι: «για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας αρκεί η ορθή αντιστοίχιση των τομεακών αναγνωριστικών των φορέων, η οποία μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς τη χρήση του ΠΑ».[8]
Συνεπώς, δεν χρειάζεται κανένας μόνιμος, μοναδικός αριθμός που να αποδίδεται σε κάθε πρόσωπο για την επαλήθευση της ταυτότητας για όλες τις υπηρεσίες ή να αναγράφεται ή/και να αποθηκεύεται στο ΔΤ ή σε οποιαδήποτε άλλη κάρτα ή άλλο έγγραφο. Διότι, όταν υπάρχει ένας μόνιμος και μοναδικός αριθμός για όλες τις συναλλαγές, τον οποίο ο πολίτης τον έχει αποδεχτεί είτε εκούσια, είτε κατ’ επίφαση, οι προϋποθέσεις αποκλεισμού που αναφύονται είναι πολύ εύκολο να εφαρμοστούν με κάποια δικαιολογία ή πρόφαση[9]. Σε αντίθετη περίπτωση ένας τέτοιος αποκλεισμός δεν μπορεί να δικαιολογηθεί.
Άρα, από πλευράς πληροφορικής, δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος απόδοσης του Π.Α. σε κάθε πολίτη και η ταυτοποίησή του με αυτόν, ενώ και με την παραπάνω συλλογιστική προκύπτει ότι ήδη κάθε πολίτης διαθέτει μοναδικό αριθμό ταυτοποίησης, τον ΑΦΜ, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως Κύριο Κλειδί για τον συνδυασμό όλων των επιμέρους μητρώων μεταξύ τους, με την διασύνδεση των επιμέρους Κύριων Κλειδιών με τον ΑΦΜ, πάντοτε στα πλαίσιο των εφαρμογών.
Άλλωστε και η ΑΠΔΠΧ ήδη από το 2012 αναφέρει ότι:
1. «…δεν προκρίνει τη χρήση μίας κεντρικής βάσης δεδομένων, η οποία θα περιλαμβάνει τα στοιχεία ταυτοποίησης που χρησιμοποιούνται από όλα τα Μητρώα…»,
2. «Η αντιστοίχιση ενός μοναδικού αναγνωριστικού σε κάθε φυσικό πρόσωπο, βάσει του οποίου θα ταυτοποιείται από όλους τους φορείς, πρέπει να αποφευχθεί γιατί αυξάνει τον κίνδυνο παράνομης διασύνδεσης δεδομένων..»,
3. «Θα μπορούσαν να προτιμηθούν και τεχνικές πιο “φιλικές” προς την ιδιωτικότητα, όπως, για παράδειγμα, η επικοινωνία ανά δύο των φορέων μεταξύ τους».
Επιπλέον, τη μη εξασφάλιση διευκόλυνσης ή οφέλους για τον πολίτη από την αναγραφή και αποθήκευση του Π.Α. στις ταυτότητες, μαρτυρεί και η ίδια η ΑΠΔΠΧ. Στην 1/2025 γνωμοδότησή της, σημειώνει ότι ο σκοπός της αναγραφής και αποθήκευσης του Π.Α. στα νέα ΔΤ, καλύτερα να αναδιατυπωθεί σε: «…με σκοπό την παροχή Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και τη διευκόλυνση των συναλλαγών του Δημοσίου με τους πολίτες», αντί της αρχικής διατύπωσης που υπήρχε στο σχέδιο νόμου: «…με σκοπό την παροχή Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και την διευκόλυνση των πολιτών σε συναλλαγές τους με το Δημόσιο»[10].
5. Ε.Κ.Α.Μ. έναντι Π.Α.
Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί και να κατανοηθεί ότι το 1986, όταν ψηφίστηκε ο Ενιαίος Κωδικός Αριθμού Μητρώου – Ε.Κ.Α.Μ., δεν υπήρχε κανένας άλλος μοναδικός αριθμός ταυτοποίησης πέραν του Αριθμού Δελτίου Ταυτότητας (ΑΔΤ), ο οποίος μάλιστα δεν ήταν ούτε μόνιμος, αφού άλλαζε σε περίπτωση απώλειας του δελτίου, ούτε ήταν εγγεγραμμένος σε ψηφιακό έντυπο. Τότε ακόμα, η αντιπολίτευση, σύσσωμη η Εκκλησία, σημαντικό μέρος των ΜΜΕ και ο κόσμος είχε διακρίνει τον κίνδυνο στην ελευθερία, τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια του προσώπου! Έτσι αντέδρασαν σθεναρά στην υποχρέωση χρήσης του Ε.Κ.Α.Μ., δηλαδή ενός ενιαίου αριθμού για όλες τις συναλλαγές με το δημόσιο[11] και την ενδεχόμενη αποτύπωσή του σε ηλεκτρονική ταυτότητα. Αποτέλεσμα ήταν να μην εφαρμοστεί και να καταργηθεί η συγκεκριμένη διάταξη!
Τώρα οι ανησυχίες του παρελθόντος επαληθεύονται, με την ιστορία να επαναλαμβάνεται στο χειρότερό της σενάριο, και εξαιτίας δύο πολύ κρίσιμων παραγόντων - δεδομένων που περνούν απαρατήρητα και αποκρύπτονται. Αφενός, η ανάπτυξη της τεχνολογίας εξελίσσεται εκθετικά που σημαίνει ότι διαρκώς αναπτύσσονται νεώτερες τεχνολογίες που είναι σε θέση να διασφαλίσουν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τα προσωπικά δεδομένα (χωρίς να απαιτούν την καθιέρωση του μόνιμου, ενιαίου, και μοναδικού αριθμού – Π.Α. –), παράλληλα δε, εκθετικά αυξάνονται και οι πάσης φύσεως κακόβουλες ενέργειες και οι κυβερνοεπιθέσεις, γεγονός που απαιτεί την αυστηρή τήρηση των κανόνων, των διαρκώς εξελισσόμενων πρωτοκόλλων τόσο σε τεχνικό όσο και σε επίπεδο προστασίας των δεδομένων μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες ή τεκμήρια διαφθοράς. Διότι, η επιβολή του Π.Α. (βλ. παραπομπές 12, 13, 15), μέσα σε ένα περιβάλλον εκφυλισμού των δημοκρατικών θεσμών, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις εγγυήσεις δημοκρατικής ομαλότητας και διαφάνειας, στοιχεία καθοριστικά για την ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων ταυτοποίησης με μόνιμο μοναδικό αναγνωριστικό!
Αφετέρου, κατά τη διάρκεια της περιόδου που μεσολάβησε από το 1986 έχουμε την εισαγωγή δύο νέων υποχρεωτικών μοναδικών αναγνωριστικών ή τομεακών αριθμών. Του ΑΦΜ το 1997, για την ψηφιακή διευκόλυνση της φορολογίας και του ΑΜΚΑ το 2009, για την ψηφιακή διευκόλυνση στην υγεία και την κοινωνική ασφάλιση. Έκτοτε, οι δύο μοναδικοί αριθμοί (ΑΦΜ, ΑΜΚΑ) και ο μη μόνιμος ΑΔΤ, σε συνδυασμό με τον καταλυτικό ρόλο της διαλειτουργικότητας (δηλαδή της ανταλλαγής και ενσωμάτωσης δεδομένων σε τεχνικό-ψηφιακό επίπεδο μεταξύ των μητρώων των διαφόρων φορέων του δημοσίου με οργανωμένο και αυτόματο τρόπο μέσω του taxisnet), η οποία είναι γνωστή από το 2012 και εφαρμόζεται συστηματικά από το 2019, (ψηφιακά εργαλεία και δυνατότητες που δεν υπήρχαν 40 χρόνια πριν), είναι υπεραρκετοί για την επίλυση οιωνδήποτε προβλημάτων ανακύπτουν στις συναλλαγές των πολιτών με το Δημόσιο. (Να σημειωθεί ότι ουδέποτε είχαμε πλεονάζοντες αριθμούς σε σχέση με άλλα κράτη, καθώς πρακτικά τα περισσότερα κράτη λειτουργούν με έναν αριθμό κοινωνικής ασφάλισης, όπως ο ΑΜΚΑ, και έναν αριθμό φορολογίας, όπως ο ΑΦΜ, π.χ. Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία, κ.α.).
6. Επικοινωνία μητρώων χωρίς Π.Α.
Η προαναφερθείσα μέθοδος συνδυασμού μητρώων χωρίς Π.Α. (βλ. 2. Απλουστευμένο παράδειγμα Συνδυασμού Μητρώων), εύκολα επεκτείνεται προς την κατεύθυνση μιας τεχνικής λύσης επικοινωνίας των μητρώων που να σέβεται την ιδιωτικότητα. Έτσι για κάθε ανάγκη σύνδεσης ενός χρήστη σε κάποιο μητρώο, μπορεί να παράγεται από το κεντρικό σύστημα που επιτελεί την ταυτοποίηση/εξουσιοδότηση μέσω του ΤaxisΝet ένα μοναδικό αναγνωριστικό μίας χρήσεως (καλούμενο συχνά Opaque ID) το οποίο αποστέλλεται στο περιφερειακό μητρώο (μαζί με τον τομεακό αριθμό που αφορά το μητρώο αυτό). Πρόκειται για μια κλασική αρχιτεκτονική πληροφορικής μέσω Κεντρικού Διαμεσολαβητή Ταυτοποίησης (Central Identity Broker) με μηχανισμό Ψευδωνυμοποίησης στην πύλη (Gateway).
Μάλιστα, αυτή η λύση παρακάμπτει την απαίτηση για ριζική αναβάθμιση (κρυπτογραφική προσαρμογή και διαλειτουργικότητα) που χρειάζονται τα παλαιά περιφερειακά συστήματα (περιφερειακά μητρώα) για την ασφαλή ανταλλαγή στοιχείων, που σημαίνει ότι το κράτος γλυτώνει ένα σημαντικό τεχνικό κόστος εκσυγχρονισμού. Διότι, το κεντρικό σύστημα (δηλ. το TaxisΝet) θα αναλάμβανε βάρος της ασφαλούς μετάφρασης των στοιχείων, ώστε καμία άλλη εφαρμογή να μην “βλέπει” την πραγματική ταυτότητα του πολίτη. Το TaxisΝet καταλαβαίνει ποιος είναι ο συνδεόμενος, αφού θα κοιτάζει τον ενιαίο πίνακα, θα βρίσκει τον αριθμό μητρώου για το περιφερειακό μητρώο που ενδιαφέρει κάθε φορά (π.χ. τον ΑΜΚΑ για τον ΕΦΚΑ), και αντί να στείλει κάποιον ξεχωριστό κωδικό που ταυτοποιεί μοναδικά το πρόσωπο (π.χ. ΑΦΜ, ΑΜΚΑ) στο περιφερειακό μητρώο (π.χ. στον ΕΦΚΑ), παράγει ένα προσωρινό, τυφλό Opaque ID (αναγνωριστικό μιας χρήσης). Το περιφερειακό μητρώο (π.χ. ο ΕΦΚΑ) δέχεται το Opaque ID (μαζί με τον περιφερειακό αριθμό μητρώου του πολίτη). To Taxisnet ενημερώνει ότι: «ναι, αυτό το ID αντιστοιχεί στον σωστό ασθενή» και ο ΕΦΚΑ επιτρέπει την πρόσβαση χρησιμοποιώντας τις δικές του, παλιές, απλές βάσεις δεδομένων.
Η λύση αυτή εκ σχεδιασμού εμποδίζει τον επικίνδυνο ανεξέλεγκτο συνδυασμό προσωπικών δεδομένων (profiling): Αν κάποιος κακόβουλος (hacker) ή επίορκος υπάλληλος παραβιάσει το οποιοδήποτε περιφερειακό σύστημα, θα βρει μόνο εφήμερα αναγνωριστικά (Opaque IDs), τα οποία δεν μπορεί να αξιοποιήσει προς όφελός του. Πουθενά δεν υπάρχει καταχωρισμένος κάποιος Προσωπικός Αριθμός που ταυτοποιεί ένα πολίτη με ενιαίο τρόπο. Όλα γίνονται στο παρασκήνιο με το ήδη γνωστό TaxisΝet.
Η λύση αυτή χρησιμοποιείται σε πολλές σύγχρονες αρχιτεκτονικές λογισμικού (Identity Brokering). Αν η Πολιτεία είχε ως πρώτη προτεραιότητα την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικότητας (ορθή και ουσιαστική εφαρμογή του GDPR), θα έπρεπε να είχε υλοποιήσει κάτι ανάλογο. Η μη υιοθέτηση τέτοιας λύσεως αποκαλύπτει την κρατική επιθυμία για «σκληρό» και συγκεντρωτικό έλεγχο εις βάρος του πολίτη. Η απόδοση του Π.Α. ως μόνιμου, μοναδικού και υποχρεωτικού αριθμού για την ταυτοποίησή του, αντίθετα μάλιστα προς τις υποδείξεις της ΑΠΔΠΧ, καταδεικνύει την απαίτηση της Πολιτείας:
i) Για άμεση ή έμμεση συναίνεση του πολίτη στην λήψη ενός αριθμού που αποτελεί πλέον την μόνιμη σφραγίδα του.
ii) Για ενιαία χρήση του αριθμού αυτού χωρίς την εκ σχεδιασμού εξασφάλιση της αποτροπής ψηφιακού φακελώματος (profiling).
Έτσι ανοίγει η πόρτα για τον κοινωνικό αποκλεισμό του πολίτη με οποιαδήποτε κυβερνητική πρόφαση, για το «καλό του», πρακτική που αποτελεί την βάση των ολοκληρωτικών καθεστώτων.
6. Επίλογος
Τα παραπάνω, αλλά και όσα περιγράφονται σε προηγούμενες αναλύσεις-μελέτες[12],[13],[14],[15] καταδεικνύουν ότι η καθιέρωση του Π.Α. τόσο για την επαλήθευση της ταυτότητας, όσο και η αναγραφή και αποθήκευσή του στις νέες ταυτότητες αποτελεί ένα μεγάλο - διαπιστωμένο και τεκμηριωμένο - πραγματικό, διαρκή κίνδυνο για την ασφαλή και ορθώς εξουσιοδοτημένη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών, καθώς πρόκειται για μία διαφορετικής «έντασης» επεξεργασία από αυτήν που συνεπάγεται η επαλήθευση ταυτότητας με τα υπάρχοντα αναγνωριστικά ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, ΑΔΤ.
Πρέπει να γίνει αντιληπτό, ότι αν εφαρμοστεί ο Π.Α. αντί να καταργηθεί (και όλα τα στοιχεία που αποτυπώνονται στις μελέτες, σαφέστατα συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση), τότε οποιαδήποτε επίθεση ή απειλή πραγματωθεί, είτε εκ των έξω, είτε εκ των έσω, τα οποιαδήποτε μέτρα ασφάλειας που θα προτείνονται στο εξής, θα αποτελούν μονόδρομο εις βάρος των δικαιωμάτων και των ελευθεριών, όσων έχουν απομείνει, των Ελλήνων πολιτών. Διότι, θα πρόκειται πλέον περί ενός φαύλου κύκλου καθώς κανένα πληροφορικό σύστημα δεν είναι και δεν θα είναι ποτέ 100% ασφαλές ή άτρωτο. Αυτό ομολογεί η επιστήμη, άλλα και η ωμή πραγματικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο[16]!
Συμπερασματικά, όλα συντείνουν στο ότι ο Π.Α. θα πρέπει οπωσδήποτε να καταργηθεί!
* Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ, MSc, Υπεύθυνος Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων, Ειδικός Διαχείρισης Συστημάτων και Δικτύων
** ΜSc, Καθηγήτρια Πληροφορικής
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το ανωτέρω κείμενο αποτελεί διευρυμένη εκδοχή του άρθρου που δημοσίευσαν οι συγγραφείς στην εφημερίδα ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 19/07/2026, σελ. 58.
[1] Δ. Παπαστεργίου: «Δεν είναι θέμα μεταφυσικής ο προσωπικός αριθμός» | Ethnos, https://www.youtube.com/watch?v=JS0mg2qkTHs , 1:00 λεπτό
[2] ΑΠΔΠΧ, Γνωμοδότηση 1/2024, παρατήρηση 2, 8, σελ. 6-7
[3] Δήμος Θανάσουλας, Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω: https://www.youtube.com/watch?v=wSYaW_IzI9g, 3:04 λεπτό
[4] ΑΠΔΠΧ, Ετήσια Έκθεση 2012, σελ. 60, https://www.dpa.gr/sites/default/files/2020-12/ARXH%20PROSTASIAS%20APOLOGISMOS%202012_%20WEBUSE.PDF
[5] Σφακιανάκη Α., Εθνικό Μητρώο Επιτήρησης (E.M.Eπ.) και εφαρμογή συναίνεσης «PA» υπό τον μανδύα του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας και της ειδικής εφαρμογής «myInfo», τους γονείς του Προσωπικού Αριθμού, https://eksodos.gr/index.php/el/prosopikos-arithmos/ethniko-mitroo-epitirisis-e-m-ep-kai-efarmogi-synainesis-pa-ypo-ton-mandya-tou-ethnikoy-mitroou-epikoinonias-kai-tis-eidikis-efarmogis-myinfo-tous-goneis-tou-prosopkoy-arithmoy-2, Η μελέτη αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει ούτε η πρόθεση, ούτε παρέχονται οι εγγυήσεις από το κράτος ότι ο Π.Α. θα ωφελήσει τον πολίτη.
[6] Σφακιανάκη Α., Η «μεγάλη τομή» του Προσωπικού Αριθμού: Ο στραγγαλισμός της ελευθερίας μας,
[7] ΑΠΔΠΧ, Ετήσια Έκθεση 2012, σελ. 60, https://www.dpa.gr/sites/default/files/2020-12/ARXH%20PROSTASIAS%20APOLOGISMOS%202012_%20WEBUSE.PDF
[8] ΑΠΔΠΧ, Γνωμοδότηση 1/2024, παρατήρηση 8, σελ. 6-7
[9] Bostorm, N., The vulnerable word hypothesis, https://nickbostrom.com/papers/vulnerable.pdf, Global Policy Volume 10 . Issue 4 . November 2019, pg. 466, Το εν λόγω έργο έλαβε χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (αριθ. επιχορήγησης 669751) στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας «Ορίζοντας 2020» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
[11] Ν. 1599/1986, άρ. 2, παρ., https://www.kodiko.gr/nomologia/download_fek?f=fek/1986/a/fek_a_75_1986.pdf&t=6a65c4fe33b8e1d3eabc4f346dab4302
[12] Σφακιανάκη Α., Εθνικό Μητρώο Επιτήρησης (E.M.Eπ.) και εφαρμογή συναίνεσης «PA» υπό τον μανδύα του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας και της ειδικής εφαρμογής «myInfo», τους γονείς του Προσωπικού Αριθμού, https://eksodos.gr/index.php/el/prosopikos-arithmos/ethniko-mitroo-epitirisis-e-m-ep-kai-efarmogi-synainesis-pa-ypo-ton-mandya-tou-ethnikoy-mitroou-epikoinonias-kai-tis-eidikis-efarmogis-myinfo-tous-goneis-tou-prosopkoy-arithmoy-2
[13] Βαθιώτης, Κ., & Σφακιανάκη, Α., Η ύπουλη πρεμούρα για τον Προσωπικό Αριθμό και η προσχηματική ανάγκη διευκόλυνσης του πολίτη, 2025, https://kvathiotis.substack.com/p/ffa
[14] Σφακιανάκη, Α., Η Επόμενη μέρα της επιβολής του Προσωπικού Αριθμού. Μία ακτίδα στο σκοτάδι της ενημέρωσης, https://eksodos.gr/index.php/el/prosopikos-arithmos/i-epomeni-mera-tis-epivolis-tou-prosopikoy-arithmoy-mia-aktida-sto-skotadi-tis-enimerosis\
[15] Σφακιανάκη Α., Η «μεγάλη τομή» του Προσωπικού Αριθμού: Ο στραγγαλισμός της ελευθερίας μας, 2025, https://tasthyras.wordpress.com/2025/07/02/%CE%B7-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AE-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%B8%CE%BC%CE%BF/
[16] Παραβίαση CGI Σουηδίας 2026: Πώς η ηλεκτρονική διακυβέρνηση της Σουηδίας επλήγη από τη μεγαλύτερη κυβερνοεπίθεση στην ιστορία της χώρας, CGI Sverige-intrånget 2026: Så drabbades Sveriges e-förvaltning av den största cyberattacken i landets historia, https://tech-insider.org/sv/cgi-sverige-dataintrang-e-forvaltning-2026/#toc-1
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου